İtalya’da belirsiz ve belirli süreli iş sözleşmesi: hangisi ne zaman?

Türk şirketleri İtalya’da işe alım yaparken sık sorulan bir soru şudur: “Pazarı test ediyoruz, belirli süreli bir sözleşmeyle başlasak olmaz mı?” Mantıklı görünür. Ama İtalya’da belirli süreli sözleşme, risk azaltma aracı olarak düşünüldüğünde çoğu zaman beklendiği gibi çalışmaz. Bu yazı iki sözleşme türünü ve ne zaman hangisinin uygun olduğunu anlatıyor.

İki temel tür  

Belirsiz süreli sözleşme (tempo indeterminato). İtalya’da standart iş sözleşmesidir. Bir bitiş tarihi yoktur. Ancak bu, sözleşmenin hiçbir zaman sona ermeyeceği anlamına gelmez: istifa, geçerli nedenle fesih veya anlaşmayla biter.

Belirli süreli sözleşme (tempo determinato). Bir bitiş tarihi vardır. Süresi, uzatma sayısı ve yenilemeler kanunla ve toplu sözleşmeyle sınırlıdır. Belirli durumlarda geçerli bir neden gösterilmesi gerekebilir.

Türkiye’de de 4857 sayılı İş Kanunu belirli süreli sözleşmeyi objektif koşullara bağlar ve zincirleme sözleşmeleri sınırlar. Mantık benzerdir: belirli süreli sözleşme istisnadır, belirsiz süreli kuraldır. İtalya’da bu ilke daha sıkı uygulanır ve ihlalin sonucu genellikle sözleşmenin belirsiz süreliye dönüşmesidir.

Belirli süreli sözleşme ne zaman uygundur?  

• Gerçekten geçici bir ihtiyaç: bir proje, bir fuar sezonu, bir ürün lansmanı.
• Yerine geçme: doğum izni veya uzun hastalık izni süresince bir çalışanın yerine.
• Mevsimsel yoğunluk: moda haftaları çevresinde showroom personeli gibi.

Bu durumlarda belirli süreli sözleşme doğal bir araçtır. Süreyi ve nedeni sözleşmede açıkça yazın.

Ne zaman yanlış araçtır?  

• “Deneme” için. Kişinin uygun olup olmadığını görmek istiyorsanız, araç deneme süresidir, belirli süreli sözleşme değil. İtalya’da deneme süresi CCNL’ye göre 6 aya kadar uzayabilir; Türkiye’deki 2 aylık (toplu sözleşmeyle 4 aylık) sınırdan daha uzundur. Ayrıntılar deneme süresi yazısında .
• Kalıcı bir rol için. Pozisyon kalıcıysa, belirli süreli sözleşmeyi yenilemeye devam etmek sınırları aşmanıza ve sözleşmenin dönüşmesine yol açar.
• Fesih maliyetinden kaçmak için. Belirli süreli sözleşmeyi süresinden önce bitirmek de kurallara tabidir ve pahalı olabilir.

Yenileme ve uzatma  

Belirli süreli sözleşmelerde en sık yapılan hata, bitiş tarihlerinin takip edilmemesidir. Sözleşme sona erdikten sonra çalışan çalışmaya devam ederse veya sınırlar aşılırsa, ilişki belirsiz süreli sayılabilir. Ayrıca bir sözleşmenin bitişi ile yenisinin başlangıcı arasında bekleme süreleri olabilir.

Pratik kural: her belirli süreli sözleşme için bitiş tarihinden en az bir ay önce bir karar verin. Uzatılacak mı, belirsiz süreliye mi dönüştürülecek, yoksa bitecek mi?

Yarı zamanlı sözleşmeler  

Yarı zamanlı (part-time) çalışma her iki türle de birleştirilebilir. İtalya’da yarı zamanlı sözleşmede çalışma saatleri ve dağılımı yazılı olmalıdır. Saatlerin değiştirilmesi için kurallar vardır. Deneyimli kalıpçılar, kalite kontrolcüler veya muhasebeciler gibi profillerde yarı zamanlı çalışma yaygındır ve iyi işler.

Türk şirketleri için öneri  

Çoğu durumda tavsiyemiz şudur: pozisyon gerçekten kalıcıysa belirsiz süreli sözleşmeyle başlayın ve deneme süresini iyi kullanın. Pazar testi belirsizliği varsa, bunu sözleşme türüyle değil, EOR modelinin esnekliğiyle yönetin: İtalya’da şirket kurmadığınız için sabit maliyetiniz yoktur ve çıkış gerekirse yalnızca çalışanın kanuni ve sözleşmesel haklarını yönetirsiniz.

Belirli süreli sözleşmeyi ise gerçekten geçici ihtiyaçlar için saklayın: bir proje, bir sezon, bir yerine geçme.

Maliyet farkı var mı?  

İki sözleşme türünün aylık maliyeti büyük ölçüde aynıdır: brüt maaş, işveren primleri, 13. ve 14. maaş, TFR. Belirli süreli sözleşmelerde bazı ek prim yükleri uygulanabilir [belirli süreli sözleşme ek primi teyit edilecek]. Sözleşme sona erdiğinde TFR ve kullanılmamış izinler ödenir; hizmetimizde TFR zaten her ay fona yatırıldığı için sonda biriken bir yük kalmaz.

Sözleşmede neler olmalı?  

• Sözleşme türü ve, belirli süreliyse, bitiş tarihi ve neden
• CCNL ve seviye
• Çalışma yeri ve saatleri
• Brüt yıllık maaş ve taksit yapısı
• Deneme süresi
• Gizlilik, fikri mülkiyet ve, gerekiyorsa, rekabet yasağı

Sözleşme kuralları hakkında daha fazlası iş sözleşmeleri sayfasında .

Sonuç  

Belirli süreli sözleşme İtalya’da bir güvenlik ağı değil, belirli bir ihtiyaç için bir araçtır. Kalıcı roller için belirsiz süreli sözleşmeyle başlayın, deneme süresini kullanın ve esnekliği EOR modelinden alın. Maliyeti görmek için hesaplayıcıyı kullanın.