İtalya’da işe alım: EOR mu, serbest çalışan mı, kendi şirketiniz mi?

Türkiye’de işler yolunda. Avrupa’daki müşterileriniz artıyor, İtalya’da bir distribütörle çalışıyorsunuz ama artık sahada kendi insanınızı istiyorsunuz. İlk refleks çoğu zaman şudur: “Milano’da bir Srl kuralım, sonra eleman alalım.” Bu yol mümkün, ama ilk adım için çoğu zaman en pahalı ve en yavaş olanıdır.

Bu yazı İtalya’da insanlara iş yaptırmanın üç ana yolunu karşılaştırıyor: Employer of Record (EOR), serbest çalışanlar ve kendi İtalyan şirketiniz. Ölçüt olarak kişi sayısını, riski ve hızı kullanıyor. Yön belirledikten sonra bir danışmandan alacağınız hukuki ayrıntılara girmiyor.

Üç yol, sade bir dille  

Employer of Record (EOR). Yerel bir sağlayıcı yasal işveren olur. Günlük işi siz yönetirsiniz. EOR bordroyu, sözleşmeleri, sosyal güvenliği ve uyumu yürütür. Çalışanınız İtalyan kurallarına göre gerçek bir işçidir. Bazı kaynaklarda bu modele PEO da denir.

Serbest çalışanlar. Bir kişiyle bağımsız profesyonel olarak (İtalya’da “partita IVA” sahibi) anlaşırsınız. Size fatura keser. Bordro çalıştırmazsınız. Ama çalışma saatlerini ve yöntemlerini bir çalışanınızınki gibi kontrol edemezsiniz.

Kendi şirketiniz. İtalya’da bir şirket kurar ya da şube açarsınız. Doğrudan işveren olursunuz. Yerel muhasebe, bordro, kayıtlı adres ve sürekli beyanlar gerekir.

Karar tablosu  

Tabloyu sütun sütun değil, satır satır okuyun. Doğru seçim çoğu zaman hangi satırın sizi en çok zorladığına bağlıdır.

Kişi sayısı  

Kişi sayısı ilk filtredir ama tek filtre değildir.

Tek bir işe alım ya da çok küçük bir ekip için kendi şirketiniz nadiren mantıklıdır. Yerel bir şirketi yönetmenin sabit yükü, birkaç kişiyi de çok kişiyi de çalıştırsanız aynıdır. Küçük bir ekibe bölündüğünde hem para hem dikkat açısından pahalıdır. Türkiye’deki muhasebe ekibiniz İtalyan defterlerini, beyanlarını ve denetimlerini takip etmek zorunda kalır.

Ekip büyüdükçe hesap değişir. Şirketin kurulum yükü vardır ama kişi başı işletme maliyeti eleman ekledikçe düşer. EOR ücreti ise kişi başı bir maliyete yakındır. Bir noktada şirket maliyet açısından kazanır. O nokta maaşlarınıza, planlarınıza ve ne kadar süre kalacağınıza bağlıdır.

Serbest çalışanlar bu eğriyi izlemez. Farklı bir ihtiyaca cevap verirler: ekip üyesi değil, sınırlı bir iş.

Risk  

Şirket sahiplerinin en çok şaşırdığı yer risktir.

Serbest çalışan ucuz ve basit görünür. Tehlike yanlış sınıflandırmadır. Kişi sabit saatlerde çalışıyor, sizin araçlarınızı kullanıyor, sizin yöneticinize bağlı ve yalnızca sizin için çalışıyorsa, makamlar onu işçi sayabilir. Bu, geriye dönük ödemeler ve cezalar getirebilir. Türkiye’deki merkezden “danışmanlık faturası” karşılığında ödeme yapmak durumu değiştirmez. Pozisyon bir işe benziyorsa, onu iş gibi ele alın.

EOR, istihdam uyumunun büyük kısmını bunu her gün yapan bir sağlayıcıya taşır. Yönetim kararlarınız yine sizindir. Evrak sizin değildir.

Kendi şirketinizde her yükümlülük sizindir. Yerel finans ve İK desteğiniz varsa bu sorun değildir. Sistemi yolda öğreniyorsanız kötü bir eşleşmedir.

Hız  

Başka bir teklifi kabul edebilecek bir adayınız varsa hız önemlidir.

Serbest çalışanlar en hızlı başlar, ama pozisyon gerçek bir işse hız onları seçmek için zayıf bir nedendir.

EOR, uyumlu bir çalışana giden genellikle en hızlı yoldur. Sağlayıcının yapıları zaten hazırdır. İmzalarsınız, onlar işe girişi yapar, çalışanınız başlar. Türkiye’den bir çalışanı İtalya’ya getirecekseniz sponsor işveren de EOR olabilir; bkz. vizeler .

Şirket en uzun sürer. İlk kişi başlamadan önce şirketi kurmanız, hesap açmanız, bordro için kayıt yaptırmanız ve yerel sağlayıcıları ayarlamanız gerekir. Bir başlangıç tarihi vermeden önce bu süreyi planlayın.

Hangisini seçmeli?  

Şu pratik kuralları kullanın:

• Pazarı test ediyorsanız, ilk işe alımlar: EOR seçin. Altyapı kurmadan pazarı öğrenirsiniz.
• Net bir bitişi olan belirli bir proje: kişi işini gerçekten kendisi yönetiyorsa serbest çalışan işe yarayabilir.
• İstikrarlı büyüyen uzun vadeli bir ekip: kendi şirketinizi planlayın, kurarken EOR’u köprü olarak düşünün.
• Kilit rol, hızlı hareket etmeniz gerekiyor: EOR seçin.
• Rol sınırları belirsiz: serbest çalışan kullanmayın. Doğru şekilde işe alın.

Yaygın bir yol  

Birçok şirket tek bir yol seçmez. İlk işe alımlar için EOR ile başlar. Kısa ve ayrı işler için serbest çalışan kullanır. Ekip yeterince büyüyüp pazar kanıtlandığında bir şirket açar ve personeli oraya aktarır.

Bu kademeli yaklaşım ön maliyeti sınırlar ve sizi esnek tutar. Ayrıca bir yapıya bağlanmadan önce İtalyan ekibin neye mal olduğu ve ne ürettiği hakkında gerçek veri verir. Türkiye’den yönetilen şirketler için bu veri, yönetim kuruluna yatırım kararı sunarken çok işe yarar.

Kendinize sorun  

• Bu kişi bir ekip üyesi gibi mi çalışacak? Evetse serbest çalışan yolundan kaçının.
• İtalya’da ne kadar kalacaksınız? Kısa ufuk EOR’u veya serbest çalışanı destekler.
• Yerel finans ve İK desteğiniz var mı? Yoksa şimdilik şirketten kaçının.
• Ne kadar çabuk bir başlangıç tarihine ihtiyacınız var? Yakınsa EOR en güvenli hızlı yoldur.

Bugün bulunduğunuz yere uyan yolu seçin. Ekip büyüdükçe değiştirebilirsiniz. Üç seçeneğin ayrıntılı karşılaştırması bu sayfada .

Kendi işe alım planınız için maliyeti görmek üzere maliyet hesaplayıcıyı deneyin.