İtalya’daki serbest çalışanı (partita IVA) işçiye dönüştürmek

Birçok Türk şirketinin İtalya’daki ilk “çalışanı” aslında bir çalışan değildir. Partita IVA (KDV numarası) ile serbest çalışan bir İtalyan satışçı, tasarımcı veya mühendis, her ay Türkiye’deki şirkete fatura keser. Başlangıçta bu pratik görünür: bordro yok, sözleşme basit, hızlı. Ama ilişki uzadıkça ve kişi fiilen ekibin bir parçası hâline geldikçe risk büyür. Bu yazı ne zaman ve nasıl dönüşüm yapılacağını anlatıyor.

Risk nerede?  

İtalyan makamları bir ilişkinin adına değil, nasıl işlediğine bakar. Kişi:

• yalnızca sizin için çalışıyorsa,
• sizin belirlediğiniz saatlerde ve düzende çalışıyorsa,
• sizin araçlarınızı, e-posta adresinizi ve sistemlerinizi kullanıyorsa,
• sizin yöneticinize rapor veriyorsa,
• her ay benzer bir tutar fatura ediyorsa,

ilişki bir iş ilişkisi olarak yeniden nitelendirilebilir. Bu durumda şirket, ödenmesi gereken sosyal güvenlik primlerini ve vergileri, artı cezaları ve faizleri ödemek zorunda kalabilir. Kişi ayrıca TFR, izin ve 13. maaş gibi çalışan haklarını talep edebilir.

Türkiye’deki merkezden ödeme yapmak durumu değiştirmez. Aksine, İtalya’da yerel bir varlığı olmayan bir şirketin bu riskle karşılaşması, yönetilmesi daha zor bir durum yaratır. Satış yapan bir serbest çalışan ayrıca daimi işyeri sorusunu da gündeme getirebilir; bkz. daimi işyeri riski yazısı .

Ne zaman dönüştürmeli?  

Şu sinyallerden biri varsa dönüşümü düşünün:

• İlişki birkaç aydan uzun sürdü ve devam edecek.
• Kişi ekip toplantılarına, hedeflere ve performans değerlendirmelerine katılıyor.
• Kişinin başka müşterisi yok veya çok az.
• Kişi sizin adınıza müşterilerle konuşuyor, kartvizitinizi kullanıyor.
• Kişi kendisi daha istikrarlı bir sözleşme istiyor; kredi, kira veya aile planı için.

Dönüşümün adımları  

1. Rolü tanımlayın. Unvan, sorumluluklar, çalışma yeri, saatler.
2. CCNL’yi ve seviyeyi belirleyin. Rol ve sektör bunu belirler; maliyet ve şartlar buradan çıkar.
3. Brüt maaşı belirleyin. Serbest çalışanın faturasını doğrudan brüt maaşa çevirmeyin. Serbest çalışan kendi primlerini ve vergilerini ödüyordu; işçi olunca işveren primleri size düşer. Net etkiyi adayla birlikte net maaş hesaplayıcıyla konuşun.
4. Serbest çalışma sözleşmesini kapatın. Mevcut sözleşmenin fesih şartlarına uyun; son faturayı ve teslimleri netleştirin.
5. İş sözleşmesini imzalayın. EOR modelinde işveren biz oluruz; siz bizimle bir hizmet sözleşmesi imzalarsınız.
6. İşe giriş. Vergi numarası zaten vardır; INPS ve INAIL kaydı, işe giriş bildirimi ve bordro kurulumunu biz yaparız.

Dönüşümü genellikle 30 gün içinde tamamlarız.

Maliyet karşılaştırması  

Serbest çalışan size yalnızca faturasına mal olur. İşçi ise şu kalemlere mal olur:

• Brüt maaş (RAL)
• İşveren sosyal güvenlik primleri (kabaca %30)
• INAIL
• TFR (yaklaşık %6,91)
• 13. maaş ve, CCNL öngörüyorsa, 14. maaş
• EOR ücreti: çalışan başına aylık €250

İlk bakışta işçi daha pahalı görünür. Ama karşılaştırma eksik olur: serbest çalışan da kendi primlerini ve vergilerini ödediği için faturası, eşdeğer bir net gelire ulaşmak için zaten yüksektir. Ayrıca yeniden nitelendirme riski, geriye dönük primler ve cezalar, serbest çalışan modelinin görünmeyen maliyetidir. Gerçek rakamlar için maliyet hesaplayıcıyı kullanın.

Çalışan için ne değişir?  

• Düzenli aylık maaş ve ücret pusulası.
• Ücretli yıllık izin, hastalık ve analık/babalık izni.
• TFR ve 13. maaş.
• INPS’e işçi olarak prim ve işsizlik ödeneği hakkı.
• Kendi vergi ve prim beyannamelerini yönetme yükünden kurtulma.

Birçok serbest çalışan için bu cazip bir tekliftir. Ama bazıları birden fazla müşteriyle çalışmayı ve bağımsızlığı tercih eder. Bu durumda gerçekten bağımsız bir ilişki kurmak, yani kişinin işini kendisinin yönetmesine izin vermek, diğer seçenektir.

Sık yapılan hatalar  

• Dönüşümü yıllarca ertelemek.
• Serbest çalışan faturasını brüt maaş olarak sunmak.
• Geçmiş dönemin riskini görmezden gelmek. Geçmiş ilişki hakkında bir hukuk danışmanıyla konuşun.
• Yeni sözleşmede deneme süresi koymamak veya rolü belirsiz tanımlamak.

Sonuç  

Fiilen ekibinizin parçası olan bir serbest çalışan, İtalya’da sizin için bir risktir. İş sözleşmesine geçirmek bu riski kaldırır, çalışana daha güçlü haklar verir ve maliyetinizi öngörülebilir kılar. EOR ile bunu İtalya’da şirket kurmadan yapabilirsiniz. Üç modelin karşılaştırması için bu sayfaya bakın.